Ateroskleroz Nedir? Damar Sertliği Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Damar Sertliği (Ateroskleroz) Hakkında Bilgilendirme

Damar sertliği, tıpta ateroskleroz olarak adlandırılır ve kalp-damar hastalıklarının en önemli nedenlerinden biridir. Halk arasında “damarların tıkanması” ya da “damar kireçlenmesi” şeklinde de bilinir. Dünyada ve ülkemizde kalp krizi ve felcin (inme) en önemli nedeni damar sertliğidir.

Damar Sertliği Nedir?
Vücudumuzdaki damarlar, kanı organlarımıza taşıyan esnek borular gibidir. Ancak zamanla damarların iç yüzeyinde yağ, kolesterol, kalsiyum ve bağışıklık hücreleri birikmeye başlar. Bu birikim plak adı verilen yapılar oluşturur. Bu plaklar damarların daralmasına, esnekliğini kaybetmesine ve kan akışının zorlaşmasına yol açar. Ayrıca zamanla büyüyen plaklar yırtılırsa, üzerine pıhtı oturur ve damar aniden tamamen tıkanabilir. İşte bu sürece damar sertliği denir.

Neden Önemlidir?
Damar sertliği, uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir. Ancak damar iyice daraldığında veya plak yırtıldığında ciddi sorunlar ortaya çıkar:

• Kalp krizi (kalp damarlarında tıkanıklık olduğunda)
• Felç (inme) (beyin damarlarında tıkanıklık olduğunda)
• Bacak damar tıkanıklıkları (yürürken baldırda ağrı, ayakta iyileşmeyen yaralar)

Risk Faktörleri Nelerdir?
Damar sertliği tek bir nedenden oluşmaz; birçok risk faktörü hastalığın gelişimini hızlandırır:

• Sigara kullanımı (en önemli risk faktörü)
• Yüksek kolesterol ve yağlı beslenme
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Fazla kilo/obezite ve hareketsiz yaşam
• Ailede kalp-damar hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Belirtileri Nelerdir?
Damar sertliği genellikle uzun yıllar sessiz ilerler. İlk şikâyetler damarların hangi bölgede etkilendiğine göre değişir:

• Beyin damarlarında daralma › Ani konuşma bozukluğu, görme kaybı, dengesizlik, felç
• Bacak damarlarında daralma › Yürürken baldırda ağrı, ayakta iyileşmeyen yaralar, soğukluk

Bu tür durumlar ciddiye alınmalı ve hemen bir doktora başvurulmalıdır.

Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Damar sertliği şüphesi olduğunda doktorunuz şu yöntemleri kullanabilir:

• Kan tahlilleri (kolesterol, şeker ölçümü)
• EKG, efor testi
• Ultrason, doppler, tomografi incelemeleri
• Gerekirse anjiyografi

Tedavi ve Korunma
Damar sertliği tamamen ortadan kaldırılamaz, ancak ilerlemesi durdurulabilir ve mevcut daralmalar tedavi edilerek kontrol altına alınabilir. Bunun için:

• Sigaranın bırakılması
• Sağlıklı beslenme: Sebze, meyve, tam tahıllar, balık ve zeytinyağı ağırlıklı beslenme
• Düzenli egzersiz: Düzenli yürüyüş veya uygun spor
• Kilo kontrolü
• Düzenli doktor kontrolleri
• İlaç tedavisi: Kolesterol düşürücü, tansiyon düzenleyici, kan sulandırıcı ilaçlar doktor tarafından verilebilir
• Gerekirse girişimsel yöntemler ve cerrahi: Balon, stent veya bypass gibi işlemler yapılabilir

Sonuç
Damar sertliği, sinsi ilerleyen ancak erken fark edildiğinde önlenebilir bir hastalıktır. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmak, düzenli kontroller yaptırmak ve risk faktörlerini azaltmak hem yaşam süresini uzatır hem de yaşam kalitesini yükseltir.