TÜRK GİRİŞİMSEL RADYOLOJİ DERNEĞİ
Portal Ven Embolizasyonu
(Ameliyat Öncesi Karaciğer Hacim Artırımı İşlemi)
Nedir?
Bazen karaciğerde büyük bir tümörün tamamen çıkarılabilmesi için karaciğerin büyük bir kısmının alınması gerekir. Ancak ameliyattan sonra kalan karaciğerin miktarı yetersizse, bu durum hayati risk oluşturabilir. Bu nedenle ameliyattan önce “portal ven embolizasyonu” adı verilen özel bir anjiyo işlemi yapılır. Amaç, ameliyatta alınacak karaciğer kısmının kan akımını durdurup, kanı kalacak bölüme yönlendirerek bu kısmın 2–6 hafta içinde güvenli şekilde büyümesini sağlamaktır.
Kimlere uygulanır?
Karaciğer ameliyatı planlanan hastalarda, kalan karaciğer kısmının (gelecekte çalışmaya devam edecek kısmın) büyüklüğü belli bir oranın altında ise ameliyattan önce bu kısmın büyütülmesi gerekebilir.
Bazı durumlarda ise bu işlem sizin için uygun olmayabilir. Örneğin karaciğerde yüksek tansiyon (portal hipertansiyon), karaciğerin iki tarafında yaygın hastalık, ileri derecede böbrek fonksiyon bozukluğu gibi durumlarda işlem yapılamayabilir. Bu konudaki uygunluğunuzu hekiminiz gerekli tetkiklerle değerlendirecektir.
İşlem öncesi hazırlık
Öncelikle karaciğer damarlarının durumu ve kalan karaciğerin büyüklüğü detaylı görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir. Gerekirse sıvı birikimi (asit) boşaltılır. Ayrıntılı kan tetkikleri yapılır. Kontrast madde alerji öykünüz var ise hekiminize bildirmeniz gerekir. Bu hazırlıkların tümü sizin için en güvenli şekilde işlemin yapılabilmesi içindir.
İşlem nasıl yapılır?
İşlem anjiografi ünitesinde, steril şartlarda yapılır. İşlem genellikle hafif sakinleştirici ilaçlarla yapılabilir, ancak bazı hastalarda genel anestezi gerekebilir.
Portal damara kol ya da kasıktaki bir damara girerek ulaşmak mümkün değildir. Bu nedenle karın sağ üst kesiminde karaciğer bölgesinde deriden ince bir iğneyle görüntüleme yani ultrason eşliğinde karaciğerin işlem yapılacak tarafının portal dallarına ulaşılır. Hedeflenen portal damarlar özel tıkayıcı materyallerle (partiküller, yapıştırıcılar, tıkaç/koil vb.) kalıcı olarak kapatılır. Portal ven ile birlikte ilgili hepatik ven de kapatılarak sağlıklı karaciğer dokusunda daha kısa sürede, daha iyi büyüme elde edilebilir. Hepatik ven de kapatılacak ise boynunuzdaki damardan da benzer şekilde girilerek karaciğer toplar damarına ulaşılır ve burada da tıkaç ile kapama işlemi yapılır. İşlem süresi genellik ile 60–90 dakikadır.
Tedavi süreci ve takip
Bu işlemden sonra hastalarda genellikle şiddetli ağrı, bulantı veya ateş görülmez, çünkü bu yöntem karaciğerde hücre ölümü yerine kontrollü bir hücre yenilenmesi süreci başlatır.
Bazı hastalarda hafif karın ağrısı olabilir, ancak bu durum genellikle basit ağrı kesicilerle kolayca kontrol altına alınır.
Hastalar çoğu zaman aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir ve genellikle ek ilaç tedavisine (ağrı kesici, antibiyotik vb.) ihtiyaç duyulmaz.
İşlemden 3–4 hafta sonra karaciğerin ne kadar büyüdüğünü görmek için kontrol görüntüleme yapılır. Bazı hastalarda (örneğin karaciğer fonksiyonu zayıf veya diyabet hastalığı olanlarda) bu büyüme biraz daha yavaş olabilir. Gerekirse birkaç hafta sonra tekrar kontrol yapılabilir.
Bu işlem, gerekirse kemoterapi alınmasına engel değildir.
Komplikasyonlar
Bu işlemin komplikasyon oranı düşüktür ve yaklaşık %2–4 arasında değişir ve ölüm riski %0,1’den azdır.
Nadir görülebilecek sorunlar arasında karaciğer ana damarında pıhtı oluşması, geçici karaciğer fonksiyon bozukluğu, karaciğer apsesi, safra yolu iltihabı, karın içine kanama, safra yoluna kanama yer alabilir. Bu durumlar geliştiğinde genellikle kontrol altına alınabilir ve ilaç veya girişimsel tedavilerle düzeltilebilir.
