TARE Tedavisi Nedir? Karaciğer Tümörlerinde Uygulama

Radyoembolizasyon nedir?
Radyoembolizasyon; kanser tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem ile içinde radyoaktif madde (Yttrium-90, Y-90) bulunan çok küçük boyutlardaki kürelerin kanser dokusu içine, kanser damarları yoluyla enjekte edilir. Çoğunlukla cerrahi tedavi seçeneği bulunmayan karaciğer kanseri veya karaciğer metastazı olan hastalarda tercih edilen radyoembolizasyon, cerrahi tedavi öncesinde, tümör boyutunu küçültmek için de uygulanabilir. Böylelikle başlangıçta cerrahi tedavi yapılamayacak hastalar radyoembolizasyon tedavisi sonrasında ameliyat edilebilir duruma gelebilmektedir. Radyoembolizasyon, kemoterapi gibi sistemikyanitüm vücuda yayılan kanser tedavilerinden farklı olarak direkt olarak kanserli hücrelere etki eder. Sağlıklı hücre ve dokulara zarar vermez. Hastaların %70 ila %80 oranında olumlu yanıt verdiği radyoembolizasyon tedavisinde amaç, karaciğer kanseri olan ya da karaciğer metastazlı hastaların hayat kalitesini arttırmak ve yaşam süresini uzatmaktır.

Radyoembolizasyon tedavisi kararı verilir?
Radyoembolizasyon tedavisinin kararı, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp, girişimsel radyoloji, genel cerrahi, gastroenteroloji ve patoloji gibi farklı branşlardan hekimlerin katıldığı onkoloji konseylerinde ortak karar olarak verilir.

Radyoembolizasyon tedavisi nasıl uygulanır?
Bu tedavi iki ayrı seansta kasıktaki atar damardan girilerek anjiyo yöntemiyle uygulanır. Birinci seans anjiyoda ki buna planlama veya prova anjiyosu da denir, karaciğer damar haritası çıkarılır ve kanser damarları bulunduktan sonra düşük doz radyasyon içeren küreler bu damarlar vasıtasıyla direkt kanser dokusu içine enjekte edilir. Sonrasında eğer karaciğer dışı doku ve organlara kaçış yoksa, kanserli dokuya verilecek radyasyon dozu hesaplanır ve yaklaşık 1 hafta - 10 gün sonraki 2. seans anjiyoda bu kez yüksek doz radyasyon içeren küreler kanser dokusu içine enjekte edilir. İşlemlerin tamamı genellikle ağrısız olmakla birlikte bazı hastalarda rahatlama amacı ile sedatif (sakinleştirici) ve ağrı kesici ilaçlar uygulanabilir.

Radyoembolizasyon planlaması nasıl yapılır?
Radyoembolizasyon tedavisi girişimsel radyolog ve nükleer tıp uzmanları tarafınca birlikte yürütülür. Anjiyo yöntemini uygulayan ve radyoaktif madde içeren kürecikleri enjekte eden girişimsel radyoloji uzmanıdır. İşlemden önce hastanın durumu ve tedaviye uygunluğu onkoloji konseyi tarafından değerlendirildikten sonra öncelikle kan tahlilleri yapılır.

Radyoembolizasyon nasıl etki eder?
Radyoaktif madde ile yüklenmiş küreler, kanserli dokuda radyoaktif enerji yayarak kanser hücrelerini yok eder. Kullanılan radyoaktif maddenin menzili kanserli dokuda yaklaşık 5 mm’dir. Bu nedenle kanserli doku etrafındaki sağlıklı dokuya etkisi minimum düzeydedir. Tedavi uygulanan alandaki kanser hücrelerinin ve tümör dokusunun yok edilmesinden sonra mikroküreler birkaç hafta daha radyasyon yaymaya devam eder ve ardından etkisiz hâle gelir.

Radyoembolizasyon yan etkisi var mıdır?
Radyoembolizasyon genellikle hastalar tarafından iyi tolere edilen bir tedavi yöntemidir. Ancak yine de işlemden sonra nadiren karın ağrısı, bulantı ve halsizlik görülebilir. Bunlar da basit ilaç veya destek tedavileri ile kolaylıkla ortadan kaldırılır. Hastalar genellikle tedavi sonrası 1-2 gün içerisinde günlük yaşamlarına dönebilirler.

Radyoembolizasyon sonrasında ne olur?
Radyoembolizasyondan sonra hasta genellikle 1 gün hastanede tutulur veya aynı akşam taburcu edilir. Y-90’ın radyasyon menzili sadece birkaç milimetre olduğundan hastalar için özel bir izolasyon veya kısıtlanma gerekmez. Ancak hamile ve çocukların çok yakın temasta bulunmamaları önerilir.
Radyoembolizasyon tedavisi bir uygulamada yalnızca karaciğerin bir lobuna yapılır. Karaciğerin diğer lobuna da tedavi yapılması gerekiyorsa yeniden planlama yapılır. Karaciğerin diğer lobu için yapılacak radyoembolizasyon tedavisi bir önceki loba yapılan ile aynı olup prova anjiyosu ve tedavi anjiyosu olarak iki ayrı seanstan oluşur.

Radyoembolizasyon sonrasında takipler nasıl olmalı?
Radyoembolizasyon sonrasında genellikle 1-1.5 ay sonra kan tahlilleri ve hekiminizin uygun görmesi halinde bilgisayarlı tomografi/MR ve/veya PET ile görüntüleme tetkikleri yapılarak kanserli dokunun son hali değerlendirilir.

Radyoembolizasyon tedavisinin ne gibi avantajları vardır?
Karaciğer kanseri hastaları veya metastazları genellikle ileri evrelerde fark edilir. İlerlemiş hastalarda kesin tedavi seçeneği olmadığından kanserli dokuların ortadan kaldırılması veya küçültülmesi için radyoembolizasyon tedavisi son derece önemli bir yere sahiptir. Radyoembolizasyon tedavisinin avantajları şunlardır: Cerrahi yöntemler ile tedavi edilmesi mümkün olmayan hastalarda, hastanın yaşam süresini arttırır. Karaciğerde var olan kanserli alan, radyoembolizasyon ile küçültülerek cerrahi tedavi ya da karaciğer nakli için imkan sağlamış olur. Tedavi yalnızca kanserli dokulara yönelik olduğundan kanserin ortadan kaldırılması için hastaya uygulanan radyasyonun dozu güvenli bir şekilde çok yüksek düzeylere kadar arttırılabilir. Tedavi yalnızca kasıktan küçük biriğne deliğinden girilerek yapılır. Genel anestezi veya narkoz, kesi-dikiş gerektirmez. Tedavi gerektiğinde tekrarlanabilir. Sistemik yani tüm vücuda yayılan kanser tedavileri ile kıyaslandığında yan etkisi son derece azdır.