PROSTAT BİYOPSİ VE PROSTAT MR
Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türüdür. Yaşam boyu her 8 erkekten birinde gelişebilmektedir.
Erken tanı konulduğunda prostat kanserinde tedavi başarı oranı oldukça yüksektir.
Erken tanıda PSA (Prostat Spesifik Antijen) testi, Radyolojik görüntüleme multiparametrik prostat MRve biyopsi büyük önem taşır.
PSA (Prostat Spesifik Antijen) Nedir?
PSA (Prostat Spesifik Antijen), yalnızca prostat bezindeki hücrelerden salgılanan bir proteindir. Kanda ölçülerek prostat sağlığı hakkında bilgi verir.
Multiparametrik Prostat MR (mpMRI) Nedir?
Multiparametrik prostat manyetik rezonans görüntüleme (mpMRI) günümüzde prostat kanserinin tanı ve takibinde en güvenilir radyolojik yöntemdir.
Multiparametrik Prostat MR (mpMRI) Nasıl çekilir?
Diğer Mr çekimlerinden farkı bulunmamaktadır. Toplamda 30 dakika sürer. Radyasyon maruziyeti yoktur.
Prostat MR (mpMRI)’nın Sağladığı Avantajlar
- Erken tanı: Kanser odaklarını daha biyopsi yapılmadan saptamaya yardımcı olur.
- Hedefe yönelik biyopsi: Şüpheli alanların işaretlenmesini sağlayarak füzyon biyopsiye yol gösterir.
Kimler İçin mp prostat MRI Önerilir?
- PSA yüksekliği olan ilk kez biyopsi planlanan hastalara,
- diğer biyopsileri negatif çıkan ancak psa yüksekliği devam eden hastalara,
- hastalığın evrelenmesi gereken olgulara,
- Aktif izlemdeki hastalara önerilmektedir.
Prostat Biyopsisi Nedir?
Biyopsi, vücudun herhangi bir bölgesinden girişimsel radyoloji uzmanları tarafından özel iğnelerle küçük doku parçaları alınarak mikroskop altında incelenmesi işlemidir.
Biyopsi, sadece prostatta değil; meme, akciğer, karaciğer, böbrek, deri ve diğer birçok organda uygulanabilir..
Biyopsi Çeşitleri
- İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB): İnce iğneyle hücre örneği alınır.
- Kalın iğne (tru-cut) biyopsisi: Daha büyük doku parçaları alınarak ayrıntılı inceleme yapılır. Prostat biyopsisi bu gruba girer.
Prostat Biyopsisi Kime Yapılır?
- PSA (prostat spesifik antijen) testi yüksek çıkan hastalara
- Parmakla rektal muayenede (PRM) sertlik veya düzensizlik hissedilen,
- Multiparametrik MR’da şüpheli lezyon (PI-RADS 3–5) görülen,
- Daha önce biyopsi yapılmış ama kanser saptanmamış, fakat şüphe devam eden hastalarda yapılır.
Prostat Biyopsisi Çeşitleri nelerdir?
- Transrektal Ultrason (TRUS) Eşliğinde yapılan kör Biyopsi
- En yaygın yöntemdir. Ultrason probu rektumdan yerleştirilir.
- Prostatın farklı bölgelerinden 10–12 adet parça alınır.
- Dezavantajı: Rastgele örnekleme yapıldığı için özellikle ön bölgede (anterior) yerleşen tümörler gözden kaçabilir.
2- Füzyon Hedef Biyopsi
Füzyon hedef biyopsi, genellikle Girişimsel Radyoloji uzmanları tarafından yapılan prostat biyopsisinde en gelişmiş ve en doğru sonuç veren yöntemdir.
En sık yapılan Füzyon Biyopsi Çeşitleri nelerdir?
- Yazılım Destekli Füzyon
- MR görüntüleri bilgisayar yardımıyla ultrason üzerine bindirilir.
- Biyopsi iğnesi, yazılımın yönlendirmesiyle doğrudan şüpheli odaklara ulaşır.
- En sık kullanılan füzyon yöntemi budur.
Günümüzde iki şekilde yapılır:
-Transperineal Füzyon Hedef Biyopsi
- İğne, perine adı verilen makat ile testis arasındaki bölgeden girilerek uygulanır.
- Enfeksiyon riski daha düşüktür.
- Anterior tümörlerde TRUS’a göre daha avantajlıdır.
-Transrektal Ultrason (TRUS) Eşliğinde Füzyon Hedef Biyopsi
- Enfeksiyon riski transperineal biyopsiye göre yüksektir.
- Ultrason probu rektumdan yerleştirilir
3- İnbore MR biyopsi:MR cihazı içinde yapılan biyopsidir.
Füzyon Biyopsinin Avantajı nedir?
- Kanser odaklarını doğrudan hedefler, tanı oranını artırır.
Prostat Biyopsisi Öncesi Hazırlıklar Nelerdir?.
Prostat biyopsisi güvenli bir işlem olsa da, enfeksiyon ve kanama gibi olası riskleri en aza indirmek için işlem öncesinde bazı hazırlıkların yapılması gerekir.
1. İlaç Kullanımı
- Kan sulandırıcı ilaçlar (Aspirin, Warfarin, Clopidogrel, vb.) doktorun önerisiyle işlemden önce dikkatli bir şekilde kesilmeli ve düzenlenmelidir.
2. Antibiyotik Koruması
- İşlem sırasında enfeksiyon gelişmemesi için biyopsiden önce genellikle koruyucu antibiyotik başlanır.
- Antibiyotik genellikle işlemden 1 gün önce alınmaya başlanır ve kutu bitene kadar devam edelir.
3. Bağırsak Temizliği
- Rektumun boş olması için işlemden birkaç saat önce lavman yapılması önerilir.
- Bu hem ultrason görüntüsünü iyileştirir hem de enfeksiyon riskini azaltır.
4. Beslenme
- Prostat biyopsisine gelirken aç olmanız önerilir. İşlem esnasında genellikle sedasyon uygulanır.
5. Alerji ve Sağlık Öyküsü
- Daha önce kullanılan ilaçlara karşı alerji olup olmadığı mutlaka doktora söylenmelidir.
- Kalp pili, protez kapak veya başka özel durumu olan hastalar işlem öncesi bilgilendirme yapmalıdır.
Füzyon Hedef Prostat Biyopsisi Nasıl Yapılır?
Prostat biyopsisi, deneyimli girişimsel radyolog tarafından, genellikle lokal anestezi ya da sedasyon altında uygulanan kısa süreli bir işlemdir. Ortalama 15–30 dakika sürer ve aynı gün hasta evine dönebilir.
1. Pozisyon ve Anestezi
- Hasta genellikle yan pozisyonda (sol yan, dizler karna çekilir) yatırılır ya da jinekolojik masaya yatırılır.
- İşlem öncesinde prostat çevresine lokal anestezik ilaç enjekte edilerek ağrı hissi azaltılır.
- Bazı merkezlerde hafif sedasyon uygulanabilir.
- Multiparametrik Prostat MR daki şüpheli alanlar işlem sırasında ultrason ekranına aktarılır.
- Bu sayede biyopsi iğnesi doğrudan kanser şüphesi olan bölgeye yönlendirilir.
5. İşlem Sonu
- Biyopsi tamamlandıktan sonra alınan örnekler patoloji laboratuvarına gönderilir.
- Hasta kısa bir süre gözlem altında tutulur.
- İşlem sonrası genellikle aynı gün taburcu edilir.
Prostat Biyopsisi Sonrası Dikkat Edilecekler Nelerdir.
Prostat biyopsisi genellikle güvenli bir işlemdir. Ancak küçük doku parçaları alındığı için işlem sonrası bazı yan etkiler görülebilir. Bunlar çoğunlukla hafif ve geçici bulgulardır.
- İdrarda kanama: İlk birkaç gün idrarda hafif kan görülebilir.
- Spermde kan: 2–3 hafta boyunca devam edebilir, normal kabul edilir.
- Makattan kanama: Biyopsi sonrası 1–2 gün az miktarda görülebilir
- Enfeksiyon Belirtileri
-Ateş, titreme, üşüme
-Şiddetli idrar yapma zorluğu veya yanma
-Genel halsizlik
Bu bulgular gelişirse hemen doktora başvurulmalıdır. Nadir de olsa biyopsi sonrası enfeksiyon (prostatit, sepsis) görülebilir.
- İşlemden sonra aynı gün ağır egzersiz, uzun yürüyüş, bisiklet önerilmez.
- 24 saat istirahat etmek faydalıdır.
- Sonraki günler normal günlük yaşama dönülebilir.
- Bol su içmek, idrar yolunun temizlenmesini ve kanamanın daha hızlı düzelmesini sağlar.
