Arteriovenöz Malformasyon (AVM) Nedir?

ARTERİYOVENÖZ MALFORMASYON

Hızlı akımlı vasküler malformasyon grubundan olan arteriyovenöz malformasyon ( AVM ) atardamar ( arter ) ve toplardamar ( ven ) arasındaki, kılcal damarlar oluşmadan, anormal bağlantılardır. Damar yumağı şeklindedir ve diğer yavaş akımlı vasküler malformasyondan ( venöz malformasyon, lenfatik malformasyon ve kapiller malformasyon ) farklıdır. Kanser olmayan bu hastalıkta kılcal damarların bulunmaması, atardamar ve ven arasındaki bağlantılardan atardamardan vene doğru düzensiz kan akışlarına neden olmaktadır. Böylelikle kanın arterden vene çok yüksek basınçla ve hızlı akışı damarları genişletir. Genellikle doğumda olan bu hastalıkta damar genişlemesindeki büyümeler zamanla ciddi sorunlar oluşturabilir.

Özellikleri Nelerdir?

Arteriyovenöz malformasyon en ciddi yerleşim yeri beyin ve omurilik olup, vücudun herhangi bir yerinde ( akciğer, karaciğer, böbrek, kollar, bacaklar vb. ) bulunabilir. Vücutta yerleşim yerine göre farklı belirtiler oluşabilir. Beyinde baş ağrısı, hafıza kaybı ve bilinç bulanıklığı vb. belirtiler izlenebilir. Ayrıca ani beyin kanaması ile hayatı tehdit eden, ölümle sonuçlanan, ciddi büyük sıkıntılar oluşabilir. Vücut uzuvlarında ( kollar, eller, bacaklar ve ayaklar vb. ) ise yüksek basınçlı hızlı akıma bağlı ağrı, şişlik, yüzeyden hissedilen titreşim ve ısı artışı, ülser ve kanama izlenebilir. Beyinde, omurilikte ve iç organlarda genellikle görüntüleme yöntemleri ile tesadüfen tanınırlar. Ancak kanama olduğunda ciddi sorunlarla hastaneye acil başvurular olabilir. Hastalıklı bölgenin yerleşim yeri, büyüklüğü ve kanama olup olmadığı önemlidir. Kanama en önemli sorundur. Hayatı tehdit eden kanama olmadan doğru tanı ve etkili tedavi için mutlaka girişimsel radyoloji polikliniğine başvurulmalı ve girişimsel radyologlardan destek alınmalıdır.

Tanıda Hangi Görüntüleme Yöntemleri Gereklidir?

Tanıda; arteriyovenöz malformasyonun yerleşim yerine göre, hastalıklı bölgedeki damar yapılarını ve kanamayı göstermek amaçlı renkli doppler ultrason, bilgisayarlı tomografi, bilgisayarlı tomografi anjiografi, manyetik rezonans ( MR ( emar ) ), manyetik rezonans anjiografi ve dijital substraksiyon anjiografi ( DSA; anjio, damar görüntüleme ) görüntülemelerden yararlanabilir. Dijital substraksiyon anjiografi ( DSA ), kesin tanı için damar ağını daha iyi gösteren ve tedavi planlamasında önemli katkısı olan altın standart bir yöntemdir. DSA ile besleyici arterler ve drene edici venler detaylı incelenir. DSA, girişimsel radyologlar tarafından girişimsel radyoloji ünitelerinde rahatlıkla yapılabilmektedir. Kesin tanı için DSA ( dijital subtraksiyon anjiyografi ) yapılır.

Tedavi Seçenekleri

Hastalıklı alanın yerleşim yerine, büyüklüğüne ve risk durumuna göre tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir. Uygun yerleşimli ( yüzeyel ve kolay ulaşımlı ) ve küçük boyutlu AVM kitleleri cerrahi ile çıkarılabilir. Ancak öncelikli ve asıl tedavi yöntemi cerrahi olmayan, ameliyatsız girişimsel işlem ile damar yumağının anjio yardımıyla kapatılmasıdır ( endovasküler embolizasyon işlemi ). Girişimsel radyolog tarafından girişimsel anjio ünitelerinde ciltten ( perkütan ) küçük girişlerle özel kateterler ve iğneler kullanılarak AVM damar yumaklarındaki anormal bağlantılar özel maddeler ( yapıştırıcılar ( Onyx, n-BCA glue vb. ), koil ) ile kolaylıkla kapatılabilmektedir. Bazı beyin AVM hastalarında yüksek oranda odaklanmış ışın tedavisi ( Gamma Knife ) ile damar yumakların kapanması sağlanabilir. Ayrıca ameliyatsız girişimsel endovasküler embolizasyon işlemi ile anormal damar yumakların çoğu kapanan ve kendini sınırlayan AVM için sonrasında cerrahi ya da ışın tedavisi uygulanabilir ( kombine yöntem ). Beyin AVM tedavi seçenekleri multidisipliner yaklaşımla ile değerlendirilir. Ancak beyin dışındaki vücuttaki herhangi bir yerdeki AVM anjiyo ile ameliyatsız girişimsel endovasküler embolizasyon işlemi ile tamamen tedavi edilebilir.

Kolda yerleşim gösteren hızlı akımlı arteriyovenöz malformasyonun tedavi öncesi ( soldaki ) ve tedavi sonrası ( sağdaki ) dijital substraksiyon anjiografi görüntüleri.

Tedavide Girişimsel Radyolog Gerekli midir?

AVM tedavisinde amaç anormal damar yumaklarının tamamen ortadan kaldırmak ya da cerrahi öncesi ve ışın tedavisi öncesinde AVM’ yi küçültmek ve özellikle AVM’ deki kanama riskini azaltmaktır. Bu durumlarda girişimsel radyolog tarafından ameliyatsız girişimsel endovasküler embolizasyon işlemi uygulanmaktadır. Girişimsel radyolog embolizasyon işlemlerini gerektiğinde aşamalı birkaç seansta yapabilir. Embolizasyon ( damar tıkaması ) sonrası uzun dönem görüntüleme takiplerinde aktif rol alır. Ayrıca acil şartlarda AVM nedenli ölümcül beyin kanamasında, anormal damar yumakları girişimsel radyolog tarafından hızlıca kapatılabilir ve kanamayı durdurabilir.
Girişimsel radyolog multidisipliner ekipin ayrılmaz gerekli bir parçasıdır. Girişimsel radyolog doğru tanıyı koyan, endovasküler embolizasyon işlemini yapan, cerrahi öncesinde ve ışın tedavisi öncesinde embolizasyon ile katkı sağlayan ve AVM kaynaklı acil kanamaları kontrol eden kilit hekim rolündedir. Bu neden ile hemen her zaman girişimsel radyoloji polikliniğine başvurulmalı, girişimsel radyologlardan destek alınmalıdır.