Perkütan Transhepatik Kolanjiografi Nedir? Girişimsel Radyoloji ile Uygulama

Perkütan Biliyer Drenaj ve Perkütan Transhepatik Kolanjiyografi Nedir?
Perkütan biliyer drenaj, safra yollarında meydana gelen tıkanıklıkları tedavi etmek amacıyla yapılan bir girişimsel radyoloji işlemidir. Bu yöntemde, karaciğer içindeki safra kanallarına cilt üzerinden ince bir iğneyle girilir ve tıkanıklık nedeni ile biriken safrayı dışarıya almak için safra yollarına bir drenaj kateteri (boşaltmayı sağlayacak ince bir plastik boru) yerleştirilir (perkütan biliyer drenaj). Ayrıca işlem sırasında safra kanalları görüntülenerek darlık seviyeleri gösterilir (perkütan transhepatik kolanjiyografi).

Kimlere ve Neden Yapılır?
Safra, karaciğerde üretilerek duedonuma (on iki parmak bağırsağına) boşaltılan bir sıvıdır. Karaciğer içerisinde üretilen safra, karaciğer içerisindeki kanallar (intrahepatik safra yolları) aracılığı ile toplanmaya başlar. Bu kanallar karaciğer içerisinde birleşerek devamlılık gösterirler. Nihayetinde karaciğerin sağ lobu (sağ parçası) ve sol lobundaki safrayı taşıyan kanallar birleşerek ortak bir safra kanalı oluştururlar. Bu ortak kanal daha sonra safra kesesinden gelen kanal ile birleşerek koledok denilen ortak yolu oluştururlar. Koledok ise on iki parmak bağırsağına açılarak safrayı buraya boşaltır.

Safra yollarının tıkanması, safra akışını engelleyerek sarılık, kaşıntı, enfeksiyon ve karaciğer fonksiyon bozukluklarına neden olabilir. Safra yolu tıkanıklıkları benign (iyi huylu,selim) veya malign (kötü huylu,habis) nedenlerden dolayı gelişebilir. Bu tıkanıklıklar genellikle şu nedenlerle oluşur:

- Safra yolu taşları (koledok taşı)
- Koledoğun bağırsağa açılım yerine kadar herhangi bir noktasında baskı oluşturacak olan pankreas, on iki parmak bağırsağı, mide veya safra yolu tümörleri
- Karaciğerin içerisinde gelişebilecek olan tümörler (karaciğer tümörleri veya başka tümörlerin karaciğere yayılması)
- Safra yollarının kitle etkisi olmadan gelişebilecek olan darlıkları (geçirilmiş ameliyatlar sonrasında gelişebilecek striktürler (dokuların sertleşmesi),safra yollarının tekrarlayan iltihabi hastalıkları veya travmalar sonrası safra yolu hasarları)

Bu durumlarda girişimsel radyoloji uzmanı, perkütan biliyer drenaj işlemiyle safra akışını yeniden sağlamayı amaçlar.

İşlem Nasıl Yapılır?
Safra yolu tıkanıklığı tespit edilmiş hastalarda işlem öncesinde genellikle ultrason, MR ve/veya bilgisayarlı tomografi ile safra yollarının yapısı değerlendirilir. Bu aşamada karaciğer içerisindeki safra yollarına ulaşılıp ulaşılamayacağı veya ulaşılabilse de hastanın bu işlemden fayda görüp görmeyeceğine karar verilir. Ayrıca işlem öncesinde girişimsel bir işleme engel olabilecek kanama bozukluğunun olup olmadığı değerlendirilir. Uygun bulunan hastalar girişimsel radyoloji ekibi tarafından işleme alınır.

İşlem girişimsel radyoloji uzmanının kararı doğrultusunda genel anestezi veya lokal anestezi altında yapılabilir. İşlem çoğunlukla karaciğerin sağ tarafından yapılır. Bu nedenle karnın sağ üst kısmından genellikle önce ultrason eşliğinde cilt üzerinden giriş yapılarak karaciğer içindeki uygun görülen bir safra kanalına ince bir iğne ilerletilir. Safra kanalına giriş yapıldıktan sonra floroskopi (canlı röntgen) eşliğinde kontrast madde (görüntülemeyi sağlayan renkli sıvı) verilerek safra yolları görüntülenir. Daha sonra iğne içinden genellikle ortak safra yoluna bir kılavuz tel gönderilir ve bu tel üzerinden drenaj kateteri yerleştirilir. Kateter, safra sıvısını dışarıya (bir torbaya) veya bazı durumlarda doğrudan bağırsak içine boşaltacak şekilde konumlandırılır. İşlem genellikle 30–60 dakika sürer. Sonraki aşamalarda veya aynı seansta safra yolundaki darlığın sebebi ve konumuna bağlı olarak başka girişimsel radyolojik işlemler planlanabilir. Uygun hastalarda safra akışını yeniden bağırsağa doğru sağlayarak hastayı kalıcı drenaj kataterinden kurtaracak (torba taşımak zorunluluğunu ortadan kaldıracak) yöntemler mevcuttur. Girişimsel radyoloji uzmanı safra yollarını balon ile genişletme, kalıcı veya geçici stent uygulamaları gibi yöntemlerin bir ya da birkaçını uygulayarak hastanın yaşam kalitesini arttırabilir.

Olası Riskler Nelerdir?
Perkütan biliyer drenaj işleminde doğrudan cilt-cilt altı dokular geçilerek karaciğer içerisine girilmektedir. Buna bağlı olarak aşağıda yazılan bazı istenmeyen durumlar gelişebilir:

- Karaciğer ve çevresinde kanama
- Safra yollarının zedelenmesi ve safra sızıntısı
- Safra yollarının enfeksiyonu veya var olan bir enfeksiyonun nadiren tüm vücuda yayılması (sepsis)
- Giriş yolu üzerindeki organ veya damar yaralanmaları (Kalın bağırsak, akciğer gibi)

Perkütan biliyer drenaj, safra yollarındaki tıkanıklıkların hızlı ve etkili biçimde tedavi edilmesini sağlayan minimal invaziv girişimsel radyoloji yöntemlerinden biridir. Cerrahiye gerek kalmadan, görüntüleme eşliğinde yapılan bu işlemle hastaların sarılığı azalır, enfeksiyon riski düşer ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar.